เว็บไซต์สำนักงานเกษตรอำเภอ

ข้อมูลอำเภอ

คำขวัญอำเภอภูผาม่าน

 


... ภูผาม่าน อุทยานขุนเขา ฝูงค้างคาว นับล้าน

และละลานถั่วเหลือง ลือเลื่อง เครื่องดื่มสมุนไพร ตรุษไทเทศกาล ...

 

 

อำเภอภูผาม่าน

 

สภาพทั่วไปและข้อมูลพื้นฐานของอำเภอ

 

1. ด้านกายภาพ

 

    1.1 สภาพทางภูมิศาสตร์ ที่ตั้งของอำเภอ
ตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกของจังหวัดขอนแก่น ห่างจากจังหวัดขอนแก่น 109 กิโลเมตร เดินทางโดยรถยนต์ตามถนนทางหลวงแผ่นดิน หมายเลข 21 (ถนนมลิวัลย์) ถึงสามแยกบ้านโนนหัน(เทศบาลตำบลโนนหัน) อำเภอชุมแพ เลี้ยวขวาไปตามทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 201 (สายชุมแพ-เลย) ประมาณ 3 กิโลเมตรถึงสามแยกบ้านหนองเขียด ตำบลหนองเขียด อำเภอชุมแพ เลี้ยวซ้ายเข้าทางหลวงแผ่นดิน หมายเลข 2361 (สายหนองเขียด-วังสวาบ)อีกประมาณ 10 กิโลเมตร ถึงที่ว่าการอำเภอภูผาม่าน และส่วนราชการประจำอำเภอ

 

    1.2 ขนาดของพื้นที่
อำเภอภูผาม่านมีเนื้อที่ทั้งสิ้นประมาณ 284 ตารางกิโลเมตร หรือประมาณ 117,880 ไร่

 

    1.3 อาณาเขตติดต่อ

     ทิศเหนือ                  ติดต่อกับ                อำเภอภูกระดึง                    จังหวัดเลย
     ทิศใต้                      ติดต่อกับ                อำเภอคอนสาร                    จังหวัดชัยภูมิ
     ทิศตะวันออก          ติดต่อกับ                อำเภอชุมแพ                        จังหวัดขอนแก่น
     ทิศตะวันตก            ติดต่อกับ                อำเภอน้ำหนาว                    จังหวัดเพชรบูรณ์

 

    1.4 ลักษณะภูมิประเทศ
สภาพพื้นที่ ลักษณะพื้นที่ส่วนใหญ่ถึง 2 ใน 3 (ประมาณ 189 ตารางกิโลเมตรหรือประมาณ 78,587 ไร่) เป็นเขตภูเขาและป่าไม้ เป็นที่ตั้งของอุทยานแห่งชาติภูผาม่าน อุดมสมบูรณ์ด้วยทรัพยากรธรรมชาติและแร่หินปูน เป็นภูเขาสูงชันเป็นหินส่วนใหญ่ เป็นพื้นที่ต้นน้ำที่สำคัญพื้นที่หนึ่งของภาคตะวันออกเฉียงเหนือ สำหรับพื้นที่อยู่อาศัยและพื้นที่ทำกินของราษฎร มีเพียง 1 ใน 3 ของพื้นที่ทั้งหมด (ประมาณ 95 ตารางกิโลเมตร หรือ 39,293 ไร่)

 

    1.5 ภูมิอากาศ
ลักษณะทางภูมิอากาศเป็นแบบมรสุม มี 3 ฤดู  คือ
- ฤดูร้อน               เริ่มตั้งแต่               เดือนมีนาคม                        ถึงเดือน มิถุนายน
- ฤดูฝน                  เริ่มตั้งแต่               เดือน กรกฎาคม                  ถึงเดือน ตุลาคม
- ฤดูหนาว             เริ่มตั้งแต่               เดือน พฤศจิกายน               ถึงเดือน กุมภาพันธ์

 

    1.6  เขตการปกครอง
            แบ่งเขตการปกครองออกเป็น  5  ตำบล  42  หมู่บ้าน  ดังนี้
                1. ตำบลภูผาม่าน                 จำนวน    9     หมู่บ้าน
                2. ตำบลโนนคอม                 จำนวน    8     หมู่บ้าน
                3. ตำบลวังสวาบ                  จำนวน  10    หมู่บ้าน
                4. ตำบลห้วยม่วง                 จำนวน    9     หมู่บ้าน
                5. ตำบลนาฝาย                    จำนวน    6     หมู่บ้าน

องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น  6  แห่ง ดังนี้
      1. เทศบาลตำบลภูผาม่าน 
      2. เทศบาลตำบลโนนคอม
      3. องค์การบริหารส่วนตำบลภูผาม่าน
      4. องค์การบริหารส่วนตำบลวังสวาบ
      5. องค์การบริหารส่วนตำบลห้วยม่วง
      6. องค์การบริหารส่วนตำบลนาฝาย

 

1.7 จำนวนประชากร

     มีประชากรทั้งสิ้น  22,545  คน  แยกเป็นชาย  11,339   คน  หญิง  11,206  คน  มีความหนาแน่นเฉลี่ยต่อพื้นที่ ประมาณ  78  คน/ตารางกิโลเมตร  หรือถ้าหากไม่คิดพื้นที่เป็นภูเขา หรือป่าไม้ด้วยความหนาแน่นของประชากรประมาณ  234  คน/ตารางกิโลเมตร

            ประชากรสามารถแยกเป็นรายตำบลได้ดังนี้

ลำดับที่

ตำบล

ชาย (คน)

หญิง (คน)

รวม (คน)

หมายเหตุ

1.
2.
3.
4.
5.

โนนคอม 
ภูผาม่าน 
วังสวาบ 
ห้วยม่วง 
นาฝาย

2,037 
2,416 
2,073 
3,506 
1,307

2,046 
2,340 
1,972 
3,531 
1,317

4,083 
4,756 
4,045 
7,037 
2,624

 

             ข้อมูลสิ้นสุดเมื่อวันที่  31 ตุลาคม  2554

 

1.8 แหล่งน้ำ
 

  • ลำน้ำเชิญ  ลำน้ำที่ให้ประโยชน์ทางการเกษตรในพื้นที่เป็นอย่างมาก มีน้ำไหลตลอดทั้งปี เป็นแนวเขตแบ่งระหว่างอำเภอภูผาม่าน จังหวัดขอนแก่น และอำเภอคอนสาร จังหวัดชัยภูมิ ไหลผ่านหมู่บ้านต่าง ๆ ในพื้นที่ถึงประมาณ 14 หมู่บ้าน
  • ลำห้วยทราย   ใช้ประโยชน์ทางการเกษตร เป็นแนวเขตระหว่างอำเภอภูผาม่าน จังหวัดขอนแก่น และอำเภอชุมแพ จังหวัดขอนแก่น
  • ลำห้วยสังฆยวน  ใช้ประโยชน์ทางการเกษตรในพื้นที่ ตำบลวังสวาบ และตำบลนาฝาย 
  • หนองสมอ  เป็นหนองน้ำธรรมชาติ มีน้ำตลอดทั้งปี มีพื้นที่ 350 ไร่ ตั้งอยู่บ้านโนนคอม ใช้ประโยชน์ทางการเกษตรในหมู่บ้าน
  • อ่างเก็บน้ำห้วยซ้อ  โครงการชลประทานขนาดเล็ก ประเภทฝายน้ำล้นกั้นลำห้วยข่าตั้งอยู่บ้านห้วยซ้อ หมู่ที่ 5 ตำบลห้วยม่วง ใช้ประโยชน์ทางการเกษตรหมู่บ้าน
  • อ่างเก็บน้ำลำห้วยข่า  โครงการชนประทานขนาดเล็ก ประเภทฝายน้ำล้นกั้นลำห้วยข่า ตั้งอยู่บ้านห้วยซ้อ หมู่ที่ 5 ตำบลห้วยม่วง ใช้ประโยชน์ทางการเกษตรหมู่บ้าน
  • อ่างเก็บน้ำห้วยม่วง  โครงการชลประทานขนาดเล็ก ประเภทฝายน้ำล้นกั้นลำห้วยม่วง ตั้งอยู่บ้านห้วยม่วง หมู่ที่ 3 ตำบลห้วยม่วง ใช้ประโยชน์ทางการเกษตรหมู่บ้านและเพื่อป้องกันอุทกภัย
  • อ่างเก็บน้ำวังผาดำ  โครงการชลประทานขนาดเล็ก ประเภทฝายน้ำล้นกันลำห้วยสังฆยวน ตั้งอยู่บ้านวังผาดำ หมู่ที่ 2 ตำบลวังสวาบ ใช้ประโยชนทางการเกษตรหมู่บ้าน เพื่อเพื่อป้องกันอุทกภัย
  • อ่างเก็บน้ำห้วยสังฆยวน  โครงการฝายน้ำล้น ร.พ.ช.กั้นลำห้วยสังฆยวน ตั้งอยู่บ้านนาฝายเหนือ หมู่ที่ 5 ตำบลนาฝาย ใช้ประโยชน์ในการทดน้ำเพื่อการเกษตร
  • อ่างเก็บน้ำห้วยโป่งโก  โครงการชลประทานขนาดเล็กของกรมชลประทาน กั้นลำห้วยโป่งโก ตั้งอยู่บ้านหนองแห้ว หมู่ที่ 3 ตำบลวังสวาบ ใช้ประโยชน์เพื่อการเกษตร

 

  1. บ่อบาดาล  87  บ่อ

  2. บ่อน้ำตื้น 7 บ่อ

 

2. ด้านเศรษฐกิจ

 

    2.1 รายได้เฉลี่ย
              52,437.-  บาท/คน/ปี
 

    2.2 ข้อมูล จปฐ. ปี 2555
              สรุป เมื่อ 30 สิงหาคม  2555 
              จำนวนครัวเรือนที่ทำการสำรวจ  3,875  ครัวเรือน 
              ครัวเรือนที่มีรายได้เฉลี่ยต่อคนต่อปีในฐานข้อมูล จปฐ.ปี 2555 ที่ต่ำกว่า 30,000  บาท จำนวน 42  ครัวเรือน 

 

   2.3 อุตสาหกรรม
               - โรงโม่หิน                          2              แห่ง
               - โรงสีขนาดเล็ก                  11            แห่ง
               - อุตสาหกรรมในครัวเรือน เช่น  เครื่องจักสาน 
 

     2.4 อาชีพรอง
               - ทำเครื่องดื่มสมุนไพรผงพร้อมดื่ม เช่น มะตูมผง ใบบัวบกผง เก๊กฮวยผง ฯลฯ ของกลุ่ม แม่บ้านห้วยซ้อ กลุ่มแม่บ้านทรัพย์สมบูรณ์ และกลุ่มแม่บ้านห้วยเตย รายได้เฉลี่ย 12,000 บาท/ราย/เดือน
 

     2.5 การท่องเที่ยว
              อำเภอภูผาม่าน  เป็นอำเภอที่มีทัศนียภาพที่สวยงาม  อุดมไปด้วยทรัพยากรธรรมชาติ  มีแหล่งท่องเที่ยวหลายแห่ง  อันประกอบด้วย  ถ้ำค้างคาว  ถ้ำภูตาหลอ  น้ำตกตาดใหญ่  จุดชมวิวดงสะคร่าน    ซึ่งเหมาะสำหรับการท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์  อำเภอจึงได้มีการพัฒนาแหล่งท่องเที่ยวอย่างสม่ำเสมอ  และมีการประชาสัมพันธ์การท่องเที่ยวอย่างต่อเนื่อง และมีโครงการท่องเที่ยวต่าง ๆ ประกอบด้วย

 

1.  การท่องเที่ยวเชิงนิเวศน์   ซึ่งสามารถท่องเที่ยวสัมผัสธรรมชาติได้ทุกแห่ง  และไม่ทำลายธรรมชาติ  อันประกอบด้วย
              - ชมความงามของถ้ำภูตาหลอ 
              - ชมเกษตรท่องเที่ยวและหมู่บ้านเครื่องดื่มสมุนไพร 
              - ชมความหัศจรรย์ของฝูงค้างคาวนับล้านที่ถ้ำค้างคาว 
              - สัมผัสธรรมชาติทะเลภูเขา  ณ  จุดชมวิวดงสะคร่าน 
              - รื่นรมย์กับธรรมชาติอันสวยงาม 
              - ชมความงามของน้ำตก  และเล่นน้ำที่น้ำตกตาดใหญ่

2. การท่องเที่ยวเกษตร    โดยท่องเที่ยวทางการเกษตรอันประกอบด้วย
              - หมู่บ้านเครื่องดื่มสมุนไพร 
              - หมู่บ้านปลูกลำใย 
              - หมู่บ้านปลูกส้มเขียวหวาน 
              - หมู่บ้านเกษตรทฤษฎีใหม่ 
              - หมู่บ้านปลูกมะขามหวาน 
              - หมู่บ้านปลูกฝรั่ง 
              - หมู่บ้านปลูกส้มโอ

 

แหล่งท่องเที่ยว

 

  • น้ำตกตาดใหญ่     เป็นน้ำตกที่มีชั้นน้ำตกประมาณ 5 ชั้น  ความสูงประมาณ 80 เมตร ฤดูแล้งปริมาณน้ำน้อย ตั้งอยู่ที่บ้านดงสะคร่าน หมู่ที่ 7 ตำบลวังสวาบ ห่างจากที่ว่าการอำเภอ ประมาณ 20 กิโลเมตร
  • ถ้ำภูตาหลอ     เป็นถ้ำที่มีปากถ้ำไม่กว้าง พื้นที่ภายในมีขนาดใหญ่ ตอนกลางถ้ำสูงประมาณ 10-15 เมตร พื้นที่ประมาณ 1 ไร่เศษ มีหินงอกหินย้อยประมาณ 1 ใน 4 ของเพดานถ้ำ หินงอกหินย้อยอยู่ในสภาพที่เป็นธรรมชาติมากที่สุด พื้นถ้ำเป็นดินเรียบ อากาศเย็นสบาย ไม่อึดอัด ไม่มีค้างคาว ไม่มีกลิ่นอับชื้น หินบางก้อนมีลักษณะคล้ายหินเขี้ยวหนุมาน พื้นที่ถ้าบางส่วนยังไม่มีการสำรวจ ตั้งอยู่บ้านวังสวาบ หมู่ที่ 1 ตำบลวังสวาบ ห่างจากที่ว่าการอำเภอ ประมาณ 17 กิโลเมตร
  • ถ้ำค้างคาว     มีค้างคาวพันธุ์หน้าย่น ซึ่งมีขนาดเล็กอาศัยอยู่นับล้านๆตัว ค้างคาวจะบินออกจากถ้ำเป็นเส้นสายในเวลาประมาณ 17.30-18.30 น. ของทุกวัน โดยจะออกเป็นกลุ่มยาวคล้ายฝูงผึ้งขนาดยักษ์ติดต่อกันเป็นระยะทางนับสิบกิโลเมตร ใช้เวลาบินออกจากถ้ำประมาณ 30-40 นาที  ตั้งอยู่บนภูผาม่าน บ้านภูผาม่าน ห่างจากที่ว่าการอำเภอ ประมาณ 2.5 กิโลเมตร
  • จุดชมวิวดงสะคร่าน     ตั้งอยู่บนหน้าผาสูง ทำให้สามารถมองเห็นทัศนียภาพของทะเลภูเขาแห่งอุทยานแห่งชาติภูผาม่าน ได้เกือบทั้งหมด อากาศหนาวเย็นโดยเฉพาะในฤดูหนาวอากาศหนาวจัด สามารถมองเห็นพระอาทิตย์ขึ้นในยามเข้าได้อย่างสวยงาม ตั้งอยู่บ้านดงสะคร่าน หมู่ที่ 7 ตำบลวังสวาบ ห่างจากที่ว่าการอำเภอ ประมาณ 17 กิโลเมตร

 

3. ด้านสังคม
 

      3.1 การศึกษา  ศาสนา  และวัฒนธรรม
            - 
โรงเรียน  20  แห่ง  แยกเป็น  โรงเรียนมัธยมศึกษา  1 แห่ง  โรงเรียนขยายโอกาส 5 แห่ง ประถมศึกษา  14   แห่ง 
                - วัด  13 แห่ง   สำนักสงฆ์  3  แห่ง  ที่พักสงฆ์  7  แห่ง  
                - ศูนย์การศึกษานอกโรงเรียน 1 แห่ง
                - โรงพยาบาล ขนาด 30 เตียง   จำนวน  1 แห่ง 
                - สถานีอนามัย  5  แห่ง

 

4. ด้านทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
 

      4.1 แหล่งธรรมชาติ
                - ลุ่มน้ำเซิน  มีลำน้ำเซินเป็นลำน้ำหลักที่ให้ประโยชน์ทางการเกษตรในพื้นที่เป็นอย่างมาก มีน้ำไหลตลอดปี เป็นแนวเขตแบ่งระหว่างอำเภอภูผาม่าน จังหวัดขอนแก่น และอำเภอคอนสาร จังหวัดชัยภูมิ ไหลผ่านหมู่บ้านต่าง ๆ ในพื้นที่ถึง 14 หมู่บ้าน มีลำน้ำสาขา  ดังนี้
                           - ลำห้วยทราย
                           - ลำห้วยสังฆยวน
                           - ลำห้วยข่า
                           - ลำห้วยม่วง
                           - ลำห้วยโป่งโก
 

      4.2 ป่าไม้
                - พื้นที่ส่วนใหญ่ ถึง 2 ใน 3 เป็นภูเขาและป่าไม้ เป็นที่ตั้งของอุทยานแห่งชาติภูผาม่าน อุดมไปด้วยทรัพยากรป่าไม้

 

      4.3 แร่ธาตุ
                - อำเภอภูผาม่าน มีแร่ธาตุที่สำคัญคือ แร่หินปูน เพื่ออุตสาหกรรมก่อสร้าง

29 ตุลาคม 58 12:15:33